اجتماعی

با شروع موج جدید بارش‌ها در غرب کشورمان، نگرانی‌ها در خصوص تشدید سیل و بروز سیلاب‌های جدید به شدت اوج گرفته است؛ نگرانی‌هایی که پر بیراه هم نیست، به ویژه اگر بدانیم در مناطق سیل زده ای چون پلدختر، هنوز رفع گل و لای از خانه و کاشانه مردم هم به پایان نرسیده است.

به رغم آنکه پیش بینی ها حکایت از بارندگی های جدید دارد و احتمال سیلابی شدن رودها می رود، فعالیت های امدادی در مناطق سیل زده لرستان با قدرت ادامه دارد. این در حالی است که در پایین دست این رودها در خوزستان، اوضاع به کل متفاوت است و تلاش ها نه برای رفع خسارات سیل ها که برای مقابله با موج خروشان رودهاست که جریانشان قطع نشده است.

بارندگی‌های جدید در راه است؛ برای سیل زدگان هیچ جمله‌ای از این این ترسناک‌تر نیست. چه برای آن‌هایی که در لرستان می‌کوشند تخریب‌ها را پشت سر بگذراند و چه برای آن‌هایی که در خوزستان در تکاپو هستند تا با ساخت بند و سد و مانع، از سیلاب بگریزند.

به رغم آنکه نقطه شروع سیلاب‌های اخیر، بارش‌های شدید واپسین روز‌های سال ۹۷ در استان گلستان معرفی می‌شود، شواهد حکایت از شروع این بحران در اسفند چهار سال پیش دارد؛ شروعی که نه در گلستان یا دیگر استان‌های متأثر از سیلاب‌های اخیر، که در تهران رقم خورده است!

در روز‌هایی که دیگر خبری از بارش‌ها نیست، در خوزستان تلاشی وسیع برای سنگر بندی گذرگاه‌ها و معابر در جریان است. سنگر‌هایی که قرار است ماموریت مهمی ایفا کرده و مانع از ورود سیلاب به شهر‌ها و روستا‌ها شده و از خانه و زندگی و مزارع مردم محافظت کنند. تلاشی وسیع که در بسیاری از نقاط به پیروزی هم ختم می‌شود، اما زور سیلاب فراتر از آن است که همه این بند‌ها مقابلش تاب بیاورند.

چرا سازمان حفاظت محیط زیست، تنها به اصلاح نسبت جنیسیتی و کنترل جمعیت گونه‌هایی از جانوران علاقه مندی نشان می دهد که شکارچیان طالب شکارشان هستند و مثلا چرا اصلاح نسبت جنسیتی حشرات و یا گیاهان در دستور کارشان قرار نگرفته و برایش انیمیشن سفارش داده نمی شود؟

اینکه مدیریت اوضاع به دست سپاه و ارتش و بسیج و بسیج مردمی بیفتد، درد است. درست مثل این که نعمت الهی در نتیجه تدبیر نکردن‌های ما به لعنت تبدیل شود. نعمتی که موجب شده ۶۷ سانتی متر آب دریاچه ارومیه بالا بیاید، در حالی که در دولت ده‌ها هزار میلیارد تومان هزینه کردند تا آب این دریاچه ۶ سانتی متر بالا آمد.

شرایطی که برای سیل زدگان در بالادست متفاوت است. برای آن‌هایی که زندگی شان زیر بار خروار‌ها گل و لای رفته و نیازمند امدادرسانی هستند، اما به گفته برخی نمایندگان مجلس و بعضی مسئولان، هنوز ارتباطشان با دیگر شهر‌ها و مناطق هم کامل وصل نشده است. وضعیتی غیرقابل قبول که امید می‌رود هرچه سریعتر تغییر کند.

آیا حق با آن‌هایی است که می‌گویند دوران ترسالی شروع شده و بر اساس این باور حتی تز‌هایی برای ساخت سد‌های پرشمار برای مهار سیلاب‌ها را می‌دهند یا حق با گروه دیگری است که می‌گویند خشکسالی ادامه دارد و این بارش‌ها هم قادر به متوقف کردنش نیست؟ آیا ممکن است پاسخ گزینه دیگری جز بله و خیر باشد و آن‌هایی درست بگویند که مدعی هستند «فعلا برای قضاوت درباره ورود به ترسال زود است»؟

شهردار عوض شود یا شورا، ظاهرا برخی امور تغییر نمی‌کنند؛ اموری مانند افتتاح پروژه‌هایی که هنوز نارس هستند. افتتاح‌هایی ناایمن و زودهنگام که برخی با آن‌ها مخالفت می‌کنند، برای مخالفتشان دلیل و برهان می‌آورند و در نهایت حقانیت ادعاهایشان را ثابت می می‌کنند؛ اما آب از آب تکان نمی‌خورد. روندی تکراری که ظاهرا تا به فاجعه‌ای ختم نشود، بساطش برچیده نخواهد شد!

در حوادث اخیر جمعا در ۱۳ استان کشور، ۷۰ نفر بر اثر سیل و حوادث مرتبط با آن، جان خود را از دست دادند. آماری که روز گذشته توسط پزشکی قانونی منتشر شد و چه بسا تنها آمار قابل اتکا در خصوص حوادث اخیر باشد، چون در خصوص خسارات سیلاب ها جز تخمین گزارشی در دست نیست.

روندی که می‌شود نمونه‌های زیادی از وقوع و تکرارش مثال زد؛ مثل اختصاص کمک‌های اندک به زلزله زدگان که موجب شد بسیاری از ایشان مجبور به گذراندن زمستان در چادر و کانکس شوند و این کوتاهی موجب واکنش شدید افکار عمومی تحت فشار قرار دادن مسئولان شود. فشاری که در نهایت ایشان را وادار به پرداخت کمک‌های بیشتر و مثمر ثمرتر کرد.

احیای بافت فرسوده ۲۰ سالی است که رنگ موفقیت را به خود ندیده است و هر مسئولی که در این حوزه دستی بر آتش کار زار داشته یا از ناهماهنگی دولت و شهرداری گله کرده یا با نبود قانون محکم برای عدم همکاری برخی از اهالی این مناطق مواجه شده است.

احتمالا طی همین دقایقی که مشغول خواندن این متن هستید، برخی مناطق دیگر کشورمان طعمه سیلاب می‌شوند و خسارات‌ جدیدی به شماری از هموطنانمان تحمیل می‌شود. خساراتی که مسئولان وعده جبرانشان را داده و بر این وعده اصرار می‌ورزند، اما ظاهرا اطمینان به تحقق این وعده برای برخی از هموطنانمان ساده نیست.

تعطیلات پایان یافته اما مسافرت ها خیر. مسافرت های نوروزی که به روال هر ساله تا چند روز بعد از پایان یافتن تعطیلات نیز ادامه دارند و شرایط جوی امسال هم مزید علت شده تا کش دار تر شوند. بارش هایی که امروز بار دیگر در مناطق وسیعی از کشورمان از سر گرفته شده و خطر لغزندگی مسیر را پیش روی رانندگان قرار داده است.

با ورود موج جدید بارش‌ها به کشورمان، نگرانی از وقوع سیلاب در برخی استان‌های کشورمان به ویژه در خوزستان بیش از پیش شده است؛ نگرانی‌ها درباره سرازیر شدن روان آب‌های جدید به استانی که طی روز‌های گذشته بیش از ۳ میلیارد متر مکعب آب به آن وارد شده است!