اجتماعی

فرجام تلخ تالابی که در روز‌های اخیر مشخص شده جاده‌های احداث شده در بستر آن چقدر غیراصولی و مخرب هستند و اجازه عبور آب به سمت دریا را نمی‌دهند. دخل و تصرف‌هایی در بستر تالاب که نشان می‌دهند هیچ ملاحظه زیست محیطی در اجرایشان رعایت نشده است. قصور‌ها و کوتاهی‌هایی که در نرسیدن حقابه مورد نیاز برای تداوم این تالاب نیز مشهود است و حالا گریبان اهالی این خطه را گرفته.

از شوشتر که به سمت اهواز حرکت کنیم، در شرقی‌ترین بخش «باوی» در «ملاثانی»، مردم روایتی از سیلاب دارند که مربوط به نوروز و فروردین امسال نیست؛ روایت از دست رفتن راه ارتباطی ملاثانی و انبوه روستا‌های پرجمعیت و بزرگ غرب کارون در این منطقه که خیلی پیش از وقوع سیلاب‌های اخیر رقم خورده است.

اوضاع عجیب آب و هوایی که مدتی است بر کشورمان حاکم شده ظاهرا تمامی ندارد، چون پیش بینی‌ هواشناسی، حکایت از ورود دو جبهه بارشی در روز‌های آتی به کشورمان دارد که اولی قرار است مناطق شمال غربی کشورمان را به دمای صفر درجه برساند و زمستانی کند و دومی احتمالا به وقوع سیلاب‌هایی در مناطق شمال شرقی تا جنوب کشور منجر خواهد شد!

اگر به مناطق سیل‌زده خوزستان بروید و با مردم هم‌کلام شوید، در کنار قدردانی هایشان از نیرو‌های نظامی و جهادگرانی که از سراسر ایران به یاری ایشان شتافته‌اند، یک گلایه پرتکرار توجه تان را به خود جلب خواهد کرد: «مسئولان نبودند و کمک نکردند»! گلایه مهمی که عالی‌ترین مقام دولتی در استان پاسخ‌های قابل تأملی به آن می‌دهد.

در روز‌هایی که سیلابی شدن رود‌ها در بسیاری از نقاط کشورمان، موجب قطع ارتباط بسیاری از مردم در دو سمت رود‌ها شده، این پرسش ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده که آیا پل‌های ساخته شده در این مناطق از حداقل استاندارد‌ها برخورد بوده‌اند؟! پرسشی که کنکاش در مناطق سیل زده در خصوص آن به نکات جالب توجه و گاه دردناکی می‌رسد که ارزش پیگیری دارند.

هنوز بارندگی‌های اخیر به پایین دست مسیر رود در خوزستان نرسیده که نگرانی‌ها از آب گرفتگی و غرق شدن خانه و کاشانه مردم در دو شهرستان جنوبی این استان به اوج خود رسیده است. در پی احتمال بروز «مد اکبر» و پس زدن آب دریا در رود‌ها و نهر‌هایی که به آن می‌ریزند، در آبادان و خرمشهر نگرانی‌ها اوج گرفته و وضعیت فوق العاده اعلام شده است. نگرانی از ملاقات غیرمنتظره سیلاب‌ها و مدی که هر ساله در این روز‌ها اوج می‌گیرد.

با هر بارانی که رقم می‌خورد، پشت شماری از هموطنانمان در لرستان و خوزستان می‌لرزد و عده‌ای مجبورند در پایین دست، خانه و کاشانه شان را رها کرده و به مناطق امن بروند. این حال و روز شمار زیادی از هموطنانمان است که از سیلاب خسارت دیده و می‌بینند؛ سیلاب‌هایی که با هر بارندگی تشدید می‌شود و معلوم نیست، چه زمانی پایان خواهد یافت؛ بحرانی که حالا بیش از هر جای دیگری در کشورمان، جنوب خوزستان را تهدید می‌کند.

ویدئویی کوتاه که به شدت هولناک به نظر می‌رسد و روایت متفاوتی از سیلاب در پلدختر به دست می‌دهد تا جایی که نشان دادن آن به نیرو‌های جهادی و کسانی که مشغول پاکسازی محله‌ای هستند که احمدرضا ساکن آن است، شگفتی ایشان را به دنبال دارد و برایشان باور پذیر نیست؛ گویی حجم خرابی‌ها در قیاس با قدرت سیلاب کوچک به نظر می‌رسد و جای افزون کردن شکر دارد!

در شرایطی که در غرب خوزستان آب اندکی فروکش کرده و برخی سیل زدگان آماده بازگشت به روستا‌ها می‌شوند، در پایین دست کارون خبر می‌رسد که مناطق جدیدی به محاصره آب درمی‌آیند و گاه غرق می‌شوند. این در حالی است که در لرستان تلاش شدید و پیوسته‌ای برای رفع آثار سیلاب در جریان است و هنوز نمی‌توان گفت، چه زمانی سیل زدگان خواهند توانست به منازل خود بازگردند و زندگی عادی و روزمره را از سر بگیرند.

گویی از اول محله‌ای وجود نداشته و جایی که می‌بینیم از دیرباز بخشی از رودخانه بوده است؛ بخشی قدیمی و کهن از رودخانه که در آن زندگی جریان نداشته، الا برای آبزیان! اگر قرار به توصیف بلایی باشد که سیلاب بر سر بخش شمالی پلدختر، در انتهای جاده خرم آباد ـ معمولان ـ پلدختر آورده، این جمله چکیده آن می‌شود.

در شرایطی که امروز بارش باران بهاری، موجب مطبوع شدن هوا در مناطق وسیعی از شمال غرب کشورمان می‌شود، از فردا پنجشنبه ۲۹ فروردین 98 سایه خطر بار دیگر بر سر مناطق سیل زده غرب و جنوب غرب کشور گسترده خواهد شد. این را پیش بینی‌های سازمان هواشناسی کشورمان نشان می‌دهد که بر اساس آنها، از فردا موج بارشی جدیدی در غرب کشورمان فعال خواهد شد؛ بارش‌هایی که با توجه به وضعیت حاکم بر مناطق غربی کشورمان، احتمالا به وقوع سیلاب‌های جدید منجر خواهند شد.

همان گونه که حدس زده می‌شد، افزایش حقوق کارگران برای سال آتی نیز از فرمول دو قیمتی تبعیت کرد تا سهم کارگرانِ حداقلی بگیر از افزایش حقوق بیشتر باشد و دستمزد دیگر کارگران به شیوه دیگری محاسبه شود.

همزمان با کاهش جریان کرخه و دز، جریان آب در کارون بیشتر شده تا سیلاب رودخانه کارون، بعد از ملاثانی و اهواز حالا خود را به کوت عبدالله و شادگان برساند و به دلایلی از جمله دستکاری در تالاب شادگان، روانه روستاهای این خطه شود.

با فروکش کردن موج بارش‌ها در مناطق غربی و بروز سیل در دیگر مناطق کشور، حالا دیگر تردیدی نمانده که سیلاب را باید در فهرست تهدید‌های مهم پیش روی ایرانیان، در جایگاه مهم تری قرار داد؛ تهدیدی جدی که ظاهرا چندان برای مقابله با آن آماده نیستیم. تهدیدی که شایعات متعددی پیرامون آن شکل گرفته که البته بسیاری از آن‌ها در سیلاب‌های اخیر در مناطق وسیعی از کشور پاسخ گرفته اند.

نبرد وسیع و سنگر به سنگر با سیلاب؛ این خلاصه آن چیزی است که در این روز‌ها در خوزستان در جریان است و همه امیدوارند نتیجه آن پیروزی باشد؛ هرچند پیروزی کامل ممکن نیست و تا همین جا هم سیلابی شدن رود‌ها، کشت و زرع بسیاری را نابود کرده است. تخریب هایی که در لرستان وسیع تر از کشت و زرع بوده و چند هفته ای است تلاش برای رفع آثار آن در جریان است.

از سیلاب مخرب تعطیلات نوروزی چند هفته گذشته، ولی کابوس سیلاب برای اهالی لرستان و خوزستان تمام نشده است؛ کابوسی که با هر بارندگی یاد و خاطره اش تازه می‌شود و نگرانی‌ها درباره تکرارش به اوج می‌رسد.