بازگشت MD آتا؛ مجلس درباره جان مسافران چه میکند؟
هواپیمای ام دی آتا با ریجستر EP-TAQ با دو سابقه خاموشی موتور بازمیگردد؛ نظارت مجلس و سازمان هواپیمایی کجاست؟

به گزارش سرویس حمل و نقل ، هوانوردی تابناک ؛ یک ماه پیش، بحث بر سر هواپیماهای MD فقط یک اختلاف میان شرکتهای هواپیمایی و سازمان هواپیمایی کشوری نبود؛ پای توقف پرواز، اصلاح موتور، تیغههای توربین و هشدار درباره ایمنی مسافران به میان آمده بود. رئیس سازمان هواپیمایی از پایان مهلتها و توقف پرواز MD های مشمول محدودیت از ابتدای مهر خبر داد. رئیس کمیسیون عمران مجلس هم صریح گفته بود تا اصلاح قطعات موتور مطابق الزامات سازنده و سازمان هواپیمایی، این هواپیماها نباید به چرخه خدمت برگردند.
حالا هواپیمایی آتا اعلام کرده یک فروند MD-۸۳ با رجیستر EP-TAQ پس از انجام پرواز آزمایشی و دریافت مجوزهای لازم، آماده بازگشت به چرخه عملیاتی است. این خبر را نمیتوان جدا از مناقشه اخیر بر سر MD ها خواند؛ بهخصوص وقتی پای هواپیمایی در میان است که سابقه دو رخداد خاموشی موتور در پروازهای عملیاتیاش ثبت شده است.
ویدیو روابط عمومی هواپیمایی آتا در خصوص این هواپیما
درخواست ما از همین ابتدا کاملا روشن است : اگر محدودیتهای اخیر برای حفاظت از جان مسافران اعمال شده، بازگشت هر فروند MD باید با همان حساسیت و بر اساس همان ضوابط بررسی شود. نه نام شرکت تفاوتی ایجاد میکند و نه فشار اقتصادی ناوگان میتواند جای تأییدیه فنی را بگیرد.
EP-TAQ ؛ دو بار خاموشی موتور در مسیر پرواز
پرونده این هواپیما در سوابق عملیاتی آتا، دستکم دو رخداد مهم دارد.۲۶ آذر ۱۳۹۶، پرواز شماره ۵۶۸۰ از تهران به ارومیه در مرحله اوجگیری با اشکال در موتور شماره یک روبهرو شد. خدمه پس از بروز صدای غیرعادی، موتور را خاموش کردند و هواپیما به فرودگاه مهرآباد بازگشت. در آن پرواز ۱۳۵ مسافر و هفت خدمه حضور داشتند.
۲۳ فروردین ۱۴۰۱ نیز پرواز شماره ۵۷۱۳ از کیش به تهران، در حوالی اصفهان با نشت سوخت در موتور سمت چپ مواجه شد. موتور از مدار خارج شد و هواپیما در اصفهان فرود آمد. شمار سرنشینان این پرواز ۱۷۴ نفر اعلام شده بود.
این دو اتفاق در گزارشهای منتشرشده ثبت شدهاند. اکنون آتا باید روشن کند موتورهای فعلی EP-TAQ همان موتورهای زمان این رخدادها هستند یا تعویض شدهاند؛ اگر تعمیر شدهاند، چه قطعاتی تعویض شده و گزارش بررسی علت نقص چه نتیجهای داشته است. تفاوت مهمی میان تعمیر یک موتور و اثبات رفع کامل منشأ یک نقص وجود دارد؛ این تفاوت را باید در سوابق فنی هواپیما دید.
EP-TAQ در مارس ۱۹۹۶ ساخته شده و شماره سریال سازنده آن ۵۳۴۸۸ است. این هواپیما نزدیک به ۳۰ سال و هشت ماه عمر دارد و در مشخصات منتشرشده با دو موتور Pratt & Whitney JT۸D-۲۱۹ معرفی شده است. سابقه فعالیت آن در چند شرکت هواپیمایی خارجی نیز ثبت شده است. سن هواپیما بهتنهایی حکم زمینگیری نیست؛ اما در مورد چنین هواپیمایی، سوابق تعمیرات سنگین، وضعیت سازه، خوردگی، عمر قطعات و تاریخچه موتور اهمیت دوچندان دارد.

ماجرای تیغه توربین؛ همان موضوعی که پرواز MD ها را متوقف کرد
ریشه محدودیت اخیر MD ها به الزامات صلاحیت پروازی مرتبط با موتور و تیغههای توربین بازمیگردد. رئیس سازمان هواپیمایی کشوری ۲۹ مهر امسال اعلام کرد پیگیری اجرای دستورالعملهای مربوط از سال ۱۴۰۰ آغاز شده و برای شرکتها روشهای جایگزین و مهلتهایی جهت رفع نقص یا جایگزینی هواپیما در نظر گرفته شده است. به گفته او، پس از هشدار مراجع تخصصی و وقوع حادثه شکست تیغه توربین در یکی از پروازها، ریسک پرواز هواپیماهای دارای نقص از ابتدای مهر قابل پذیرش نبوده است.
در ۲۳ آبان نیز سرپرست دفتر صلاحیت پروازی سازمان هواپیمایی از صدور مجوز برای هشت موتور متعلق به چهار فروند MD خبر داد؛ موتورهایی که به گفته او متعلق به ایرتور، کیشایر، آوا و اطلس بودهاند. توضیح رسمی این بود که سایر شرکتها نیز با رعایت الزامات دستورالعملهای صلاحیت پروازی میتوانند برای بازگشت هواپیماهایشان اقدام کنند.
نام آتا در فهرست چهار شرکت اعلامشده دیده نمیشود. این موضوع بهمعنای نداشتن مجوز برای EP-TAQ نیست؛ اما یک ابهام مشخص ایجاد میکند: مجوز بازگشت این هواپیما دقیقاً بر اساس کدام مسیر فنی صادر شده است؟ آیا موتورهای آن مشمول همان امریه بودهاند؟ آیا اصلاحات مربوط به تیغههای توربین روی هر دو موتور انجام شده یا موتورهای نصبشده از ابتدا در وضعیت منطبق با دستورالعمل قرار داشتهاند؟
این پرسش را باید سازمان هواپیمایی پاسخ دهد؛ آن هم با اعلام شماره سریال موتورهای نصبشده و وضعیت انطباق هرکدام با امریه صلاحیت پروازی. عبارت «اخذ مجوزهای لازم» در اطلاعیه شرکت، جای توضیح درباره نوع مجوز، دامنه آن و مستند فنی صدورش را نمیگیرد.

رئیس کمیسیون عمران قبلاً چه گفته بود؟
محمدرضا رضاییکوچی، رئیس کمیسیون عمران مجلس، ۳ آبان در اظهارنظری درباره توقف پرواز MD ها تأکید کرده بود تا اصلاح قطعات موتور مطابق الزامات سازنده و سازمان هواپیمایی، امکان بازگشت این هواپیماها به چرخه خدمت وجود ندارد. او همچنین از انجام اقدامات اصلاحی با مشارکت شرکتهای داخلی و مپنا و قرار داشتن کار در مرحله آزمایش خبر داده بود.
این موضعگیری اکنون باید از سطح اظهارنظر فراتر برود. کمیسیون عمران باید درباره بازگشت EP-TAQ از سازمان هواپیمایی گزارش بخواهد و مشخص کند آیا ضوابطی که رئیس کمیسیون بر آن تأکید کرده بود، درباره این هواپیما نیز اجرا شده است یا خیر.
سارا فلاحی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، نیز ۱۹ مهر با اشاره به حدود ۴۱ فروند MD در ناوگان ۱۲ شرکت هواپیمایی، خواستار اولویتدادن ایمنی مسافران بر ملاحظات اقتصادی شرکتها شده بود. او نسبت به ادامه اختلافات درباره توقف پرواز این هواپیماها انتقاد کرد و بر مسئولیت سازمان هواپیمایی در رعایت استانداردهای ایمنی تأکید داشت.
پس مجلس از موضوع بیخبر نبوده است؛ هم رئیس کمیسیون عمران درباره شرط بازگشت MD ها موضع گرفته و هم یک عضو کمیسیون امنیت ملی نسبت به ادامه پرواز هواپیماهای دارای نقص هشدار داده است. حالا وقت آن است که این مواضع به پیگیری موردی و نظارت مستند تبدیل شود. پرونده آتا فرصت مناسبی برای سنجش جدیت همین وعدههاست.
بیشتربخوانید
-پرونده ام دی EP-LCO ؛ مسافران کیشایر با چه تضمینی سوار این MD-۸۳ میشوند؟

فراکسیون حملونقل مجلس؛ فقط تماشاگر نباشید
از کمیسیون عمران انتظار میرود آتا و سازمان هواپیمایی را برای ارائه پرونده فنی EP-TAQ دعوت کند. فراکسیون حملونقل مجلس نیز باید موضوع MD ها را در دستور کار قرار دهد و از وزارت راه و شهرسازی و سازمان هواپیمایی درباره وضعیت همه هواپیماهای این خانواده گزارش بخواهد.
این بررسی نباید به پرسش از تعداد هواپیماهای زمینگیر محدود بماند. مجلس باید بداند کدام هواپیماها به دلیل عدم انطباق با امریه صلاحیت پروازی متوقف شدهاند، چه تعداد موتور اصلاح یا تعویض شده، تأییدیهها بر اساس چه آزمونهایی صادر شده و چه سازوکاری برای کنترل استمرار صلاحیت پروازی پس از بازگشت به عملیات وجود دارد.
از سازمان هواپیمایی نیز باید خواست فهرست هواپیماهای MD دارای مجوز معتبر، وضعیت موتورهای نصبشده و مبنای فنی صدور مجوزها را بهصورت شفاف در اختیار افکار عمومی و حتی مرجع قضائی قرار دهد زیرا در صورت ایجاد حادثه در صورت مشکل موتور در ام دی و طبق دستور العمل کشور سارنده و AD اعلامی از سوی سازمان هواپیمایی کشوری ، این مبنا و مجوز ها رافع مسئولیت هیچ شخص و یا سارمان و شرکتی نیست . اگر هواپیمایی مجوز گرفته، باید روشن باشد کدام نقص برطرف شده و کدام بازرسی آن را تأیید کرده است. اگر هم مجوز مشروط یا محدودیت عملیاتی دارد، این موضوع باید در اسناد بهرهبرداری مشخص باشد.
آتا باید پرونده فنی هواپیما را روی میز بگذارد
آتا در اطلاعیه خود از انجام موفق پرواز آزمایشی، تکمیل اقدامات فنی و دریافت مجوزهای سازمان هواپیمایی خبر داده است. مدیرعامل شرکت نیز از روند تعمیرات در آشیانه تعمیراتی شهریار بازدید کرده است. اما برای پایاندادن به ابهامها، انتشار چند داده مشخص ضروری است: تاریخ آغاز زمینگیری EP-TAQ ، علت توقف، تاریخ آخرین چک سنگین، شماره سریال و سوابق هر دو موتور، وضعیت قطعات عمرمحدود و گزارش تعمیرات انجامشده.
گزارش پرواز آزمایشی و بازرسی پس از آن نیز باید از سوی مرجع ناظر بررسی شده باشد. در مورد موتورهای JT۸D-۲۱۹، وضعیت اجرای دستورالعملهای اجباری قابل اعمال، از جمله الزامات مربوط به بخش توربین فشار پایین، اهمیت ویژه دارد. آتا لازم است اعلام کند موتورهای فعلی چه سابقهای دارند و انطباق آنها با الزامات فنی چگونه احراز شده است.
این بحث موضوعی فراتر از تبلیغات یا رقابت رسانهای میان شرکتهاست. مسافر هنگام خرید بلیت به پرونده تعمیراتی هواپیما دسترسی ندارد و نمیتواند تشخیص دهد کدام موتور تعمیر اساسی شده، کدام قطعه تعویض شده یا آخرین بازرسی چه نتیجهای داشته است. این مسئولیت بر عهده بهرهبردار و سازمانی است که مجوز پرواز صادر میکند.
بازگشت EP-TAQ باید با پاسخ روشن آتا و سازمان هواپیمایی همراه باشد؛ بهویژه در موضوعی که مجلس پیشتر درباره آن موضع گرفته است. کمیسیون عمران و فراکسیون حملونقل نیز باید نشان دهند حساسیت اعلامشده درباره MD ها فقط تا زمان زمینگیری هواپیماها اعتبار نداشته است.

هشدار برای شرکت های بیمه !
بعضی از ایرلاین با این بهانه که هواپیما بیمه است شاید سعی بر رفع و سرباز زدن از مسئولیت ایمنی و انسانی خود داشته باشند، شاید بهتر است شما شرکت های بیمه ای فکر به حال جان مسافر و بعد هم منافع خودتان کنید !
جان مسافران نه موضوع چانهزنی شرکتهاست و نه میدان آزمون وعدههای نظارتی. هر MD که به آسمان برمیگردد، باید از همان مسیر فنی و نظارتی عبور کند؛ بدون استثنا، بدون ملاحظه نام شرکت و بدون ابهام در مجوز.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
انتظار دارین این مجلس کاری به نفع مردم انجام بده؟
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.